1 milyar $ piyasanın %95'i kayıt dışıydı

Retail News, İstanbul Altın Borsası Başkan Vekili Osman Saraç ile konuştu...

İSTANBUL ALTIN BORSASI BAŞKAN VEKİLİ OSMAN SARAÇ:

1 milyar dolarlık piyasanın yüzde 95’i kayıtdışıydı

İstanbul Altın Borsası himayesinde kurulan ve 15 Mart 2011’de yönetmeliği yayınlanan “Elmas ve Kıymetli Taşlar” piyasası 4 Nisan 2011 Pazartesi günü resmen açıldı. Türkiye’de kayıtdışı halde bulunan kıymetli taş ve elmas piyasası böylelikle hem kayıt altına alınıyor hem de sektörün 1 milyar doları bulan hacmi dünya borsalarıyla rekabet eder hale getiriliyor.Retail News, İstanbul Altın Borsası Başkan Vekili Osman Saraç ile konuştu...

Sayın Saraç Türkiye’de böyle bir piyasaya neden ihtiyaç duyuldu?

Son 10 yılda elmas ve pırlanta sektöründe çok ciddi bir tüketim artışı meydana geldi Türkiye’de. Eskiden Kapalıçarşı piyasası ile belirlenirdi piyasa ama artık ciddi bir pazarımız var. 1 milyar dolarlık bir hacim oluştu elmas ve kıymetli taş piyasasında. De Beers Türkiye’deki asıl hacmin 3 milyar dolar olduğunu belirtiyor. Bu durumda böyle bir piyasa oluşturulması şart olmuştu. Bu piyasayı İstanbul Altın Borsası kapsamında kurduk ve 4 Nisan Pazartesi günü hizmete girdi.

Elmas ve kıymetli taş diyoruz. Bu piyasa sadece elmas değil diğer kıymetli taşları da mı ihtiva ediyor?

Şimdilik sadece elması kapsıyoruz. Talep gelmesi durumunda diğer taşları da piyasaya dahil edebiliriz. Pırlanta elmasın bir türü. Pırlanta eşittir elmas değildir. Elmasın 50 çeşidi var ama bunlardan bir tanesi pırlantadır. En yaygın olanı da pırlantadır. Sadece kuyum sektöründe değil, sanayi ve silah sektöründe de kullanılır. Kuyum sektöründe çok farklı renk ve boyutlarda kullanılan elmaslar var. Pırlanta bunun bir türü ama en çok tercih edilenidir. Türkiye’de de tüketiciler en çok pırlantayı tercih eder. Perakende sektöründe de en çok satılan üründür.

Neden kapalı bir yapıya sahip elmas piyasası?

Elmas yasal bir ithalatla girmiyordu Türkiye’ye. Örneğin altın 1980 öncesinde kaçak giriyordu ülkeye. 1980 sonrasında altın sonunda kayıt altına alındı. Gümüş de öyle. Elmas hiçbir zaman kayıt altına girmesi zorunlu bir ürün olarak kabul edilmemişti. İnsanlar kaçak sokuyordu Türkiye’ye. Saf karbon olduğu için gümrüklerde de kontrol edilemiyor. Bu nedenle kayıtdışılığı çok yüksekti elmasın. 2004’ten bu yana yüzde 20 oranında ÖTV uygulanmış olması da bu kayıtdışılığı körüklüyordu. Şöyle söyleyeyim: 1 milyar dolarlık piyasanın yüzde 95’i kayıtdışı idi. Bu çok yüksek bir oran.

Elmas hangi ülkelerden geliyor Türkiye’ye?

Güney Afrika ve Botswana, Rusya’nın Özerk Bölgesi Yakutistan ve Çin’de çıkıyor elmas. Hindistan ve Dubai’yi de sayabiliriz. Dünya elmasının pazarlama merkezi ise Belçika’dır. 300 yılı aşkın bu piyasa Belçika üzerinden yönetiliyor. Kesim anlamında ise bir numaralı ülke İsrail’dir. Biz Türkiye’de elmas ve kıymetli taşlar piyasasını açarak dünya ile bir entegrasyon da sağlamış oluyoruz. Sertifikalı bir elmas sistemi kurulacak artık.

Elmas fiyatları altın fiyatları gibi tek merkezden mi belirleniyor?

Türkiye’de kurulan borsa üyeleri diğer ülke elmas borsalarında da işlem yapabilecek. Fiyatlama için şunu söyleyebilirim. Altın ve benzeri madenlerde fiyatlar tüm dünyada çok farklı olmaz. Üç-beş dolarlık bir marj olur ancak. Elmas böyle bir ürün değildir. Elmas fiyatı için dört temel kriter vardır: Renk, keskinlik, karat ve berraklık… Bunlar iyi yapıldığı müddetçe elmasın fiyatı artar. Birinin bin dolar dediğine bir başkası üç bin dolar diyebilir. Bazı ülkelerde tüketiciler keskin taşı severken, başka bir ülkenin tüketicileri yuvarlak ve renkli taşları tercih edebilir. Tüm bunlar fiyatları belirliyor.

Başka alt sektörleri de etkileyecek mi elmas ve kıymetli taş piyasasının açılması? Örneğin perakende sektörünü ne yönde etkiler?

Kuyum sektörü 19 farklı sektörü de etkiliyor. Turizm, sigorta, taşımacılık, güvenlik gibi başka sektörleri de tetikliyor. Markalaşma anlamında ciddi adımlar attı Türkiye. Kuzey Amerika ve Avrupa, Balkanlar ve Ortadoğu’ya ihraç ürünler gönderiyoruz. Türkiye küçük ve orta boy taşların ana ülkesi olabilir. Perakende sektörümüzün çalıştığı alan da bu. Açılan yeni piyasa perakende sektörümüzü de olumlu etkileyecek. Zaten Türkiye’de çok sayıda pırlanta ve elmas ürünleri satan marka oluştu ve bunları tüketicilerimiz görüyor, alışveriş ediyor. Yeni açtığımız piyasa hem tüketicinin hem de satıcının güvenini pekiştirecek. Hatta açılan borsayla beraber yakında yeni perakendeciler de ortaya çıkabilir.





KAYIT DIŞILIĞI VERGİ İNDİRİMİ ÖNLER

LCO Kıymetli Madenler A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Levent Tektunalı, İstanbul Altın Borsası, bünyesinde kurulan Elmas ve Kıymetli Taş Borsası’nın, aktif bir hale gelebilmesi için İsrail ve Belçika örneklerinin uygulanmasının yeterli olacağını söyledi: Bu ülkelerde, borsada işlem görmeyen taşlarda yüzde 17-18 oranında vergi olduğunu belirten Tektunalı, “Fakat borsada taşlar işlem gördüğü zaman bu rakam yüzde 3-4’lere düşmektedir. Bu işlemler aynı zamanda kayıt dışılığı önlemektedir. Son dört yıldaki resmi ithalat 106 milyon dolardır, buna mukabil olarak yıllık gayri resmi işlem miktarı 1 milyar dolar olarak tahmin edilmektedir. Bu durumda bizde de yapılması gereken şuanki ithalattaki verginin aynen yüzde 20 olarak devam etmesi ve borsaya girmek şartıyla bu oranın yüzde 3-4’e indirilmesidir. Çalışmaların bu yönde olması durumunda hem piyasanın kayıt dışı kalması önlenecek, toplanan vergi miktarı artacak ve buna bağlı olarak da kuyumculuk sektöründen son mamüllerden gelen vergi de artacaktır. Sonuç olarak hükümetimizin bu konuda hassas davranacağına inanıyorum” değerlendirmesinde bulundu.


“ELMAS BORSASI DÜNYA İLE ENTEGRASYONU SAĞLAR”

Sis Kuyumculuk Yönetim Kurulu Başkanı Burak Yoğurtçu, İstanbul Elmas Borsası’nın sektörde kayıt dışılığı engelleyeceğini ve Türkiye’yi değerli taş ticaretinde dünyanın önemli bir merkezi haline getireceğine dikkat çekti. Renkli taşlarda vergilerin yüksek olduğunu ifade eden Yoğurtçu, “Borsanın verdiği sertifika dünyanın her yerinde geçecekse, önemli bir adım olur. Dünyadaki uygulamaları gibi Türkiye’de de Elmas Borsası’nın açılmasının sektöre canlılık getireceğini düşünüyorum. Bu açıdan atılan adımı da olumlu buluyorum” diye konuştu.